• default color
  • blue color
  • orange color
  • green color
CPanel
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Trang chủ Chuyên mục Đạo đức nghề báo Đạo báo: Nhận dạng và cách phòng tránh

Đạo báo: Nhận dạng và cách phòng tránh

Email In


“Sự lười biếng. Thói quen làm việc cẩu thả. Sức ép phải nộp bài khi tới hạn chót. Trình độ hạn chế của người viết. Những trục trặc tâm lý tạm thời hoặc thường xuyên. Đối với nhiều người, vấn đề ở đây đơn giản là trong cái guồng quay cực nhọc ngày qua ngày, có một hôm nào đó bỗng nhiên họ cảm thấy trống rỗng và hoảng sợ. Có lẽ nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng đạo báo là nỗi sợ bị thất bại, hoặc sợ không đạt được những tiêu chuẩn cao của tờ báo, của đồng nghiệp và của chính mình.” - David Shaw, Los Angeles Times
 
"Tình trạng đạo báo ngày càng gia tăng xuất phát từ sự quá lệ thuộc vào việc vay mượn hoặc trích dẫn từ các ấn phẩm khác để khỏi phải tự tìm hiểu, nghiên cứu. Phóng viên cũng có xu hướng sử dụng đúng những nguồn tin đó, những người sẽ có những phát biểu ngắn gọn giống hệt hoặc nêu lên cùng một quan điểm về cùng một vấn đề." - Trudy Lieberman, Columbia Journalism Review 

“Đạo báo xuất hiện dưới nhiều hình bóng, từ đen và trắng cho tới xám.” -Roy Peter Clark, Poynter Online
 

Những hình thức có thể bị coi là đạo báo

  • Sao chép y nguyên hoặc một phần bài báo của người khác;
  • Trích dẫn nội dung bài viết, lời nói của người khác nhưng không trích dẫn nguồn;
  • Lấy ý tưởng từ bài viết khác nhưng diễn đạt lại theo văn phong của mình;
  • Đọc được câu trích dẫn từ bài viết trong ấn phẩm cạnh tranh rồi trích dẫn lại sau khi đã kiểm tra với nguồn tin;
  • Tái sử dụng ngôn từ trong bài viết đã đăng của chính mình;
 
Thủ thuật cho phóng viên

  • Viết trước khi nghiên cứu tài liệu. Viết trong khi nghiên cứu tài liệu. Bày tỏ suy nghĩ của bản thân và sử dụng ngôn từ của mình sẽ kích hoạt các nơron tự biểu cảm, thay vì dùng các nơron bắt chước;
  • Tách bạch phần nghiên cứu tài liệu với việc viết bài. Đừng cắt-dán tác phẩm của người khác vào bản thảo của mình khi chưa quyết định chọn trích dẫn câu nào;
  • Dùng font chữ và màu chữ khác cho các file tập hợp tài liệu nghiên cứu. Việc này giúp nhận ra ngay nội dung của người khác khi dán vào bài của phóng viên;
  • Ghi nguồn ngay bên cạnh phần nội dung dán vào bản thảo;
  • Nếu là các câu nói thì phải cho vào ngoặc kép, dù là bản tốc ký, giải băng phỏng vấn hay lấy từ nguồn khác. Việc này sẽ giúp tránh việc quên nguồn.
  • Tạo đường link. Đối với các bài viết trên báo điện tử hoặc các trang trên Internet, nên tạo đường link khi có thể để càng củng cố nguồn tin.
  • Kiểm tra liên tục. Nếu thấy mình có một ý tưởng, câu viết thông minh hoặc độc đáo thì hãy kiểm tra ngay. Có thể phóng viên đã nghe hoặc đọc ở đâu đó nhưng quên mất.
  • Xem kỹ những nội dung được viết lại. Viết lại là một nghệ thuật trong báo chí, nhưng nếu không biết cách thì lại trở thành đạo báo. Luôn kiểm tra lại những phần mà phóng viên viết lại và so sánh với nội dung gốc.
  • Sử dụng công nghệ: Kiểm tra mọi thông tin bằng cách dùng Google. Người ta phát giác các đạo báo bằng cách tìm kiếm vài câu hoặc cụm từ trên Google. Phóng viên nên tự thử bằng cách này.
 
Thủ thuật cho biên tập viên

  • Thay đổi về cách diễn đạt. Nếu một phóng viên vốn không giỏi lắm về chuyện chữ nghĩa, thậm chí còn sai sót, bỗng dưng sử dụng những ngôn từ uyển chuyển, phức tạp thì cần phải dè chừng.
  • Thay đổi về cú pháp. Lý do tương tự.
  • Thông tin chuyên ngành. Nếu nội dung bài viết đề cập đến những vấn đề quá chuyên ngành và chi tiết, chẳng hạn trong các lĩnh vực khảo cổ, y tế, khoa học... thì nên yêu cầu phóng viên giải thích rõ về nguồn tin.
  • Nguồn tin đáng ngờ. Nếu bài viết chỉ dựa vào một nguồn tin duy nhất thì đương nhiên phải hoài nghi bởi chưa chắc nguồn tin đã nói thật. Sự hoài nghi cũng nên có đối với những nguồn tin không trực tiếp (nghe qua người khác). Ngay với một nguồn tin giấu tên vì một lý do hợp lý, phóng viên cũng phải tiết lộ cho biên tập viên phụ trách, và tìm cách chứng tỏ sự tin cậy của nguồn tin với độc giả.
  • Những điều không thể xảy ra. Hãy nghi ngờ những chuyện được tả quá hay.
  • Tỉnh táo vào phút cuối. Nếu một phóng viên chầy chật mãi không viết xong bài mà đến phút cuối cùng lại nộp được một bài viết hoàn hảo thì hãy nghi ngờ với câu hỏi “Tại sao mọi chuyện lại bỗng dưng tốt đẹp như thế?”
  • Khuyến khích phóng viên cởi mở về quá trình viết bài

_______________________________________
Nguồn tham khảo:
Craig Silverman, Columbia Journalism Review
Chip Scanlan, Poynter Online
John McIntyre, Baltimore Sun

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

Tra cứu Quikizi




Tin mới nhận