• default color
  • blue color
  • orange color
  • green color
CPanel
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Trang chủ Kỹ năng Thủ thuật IT Hồi sức cho Windows

Hồi sức cho Windows

Email In
Trong trường hợp Windows gặp trục trặc nhưng chưa đến mức “ngã quỵ” thì bạn không cần thiết phải cài đặt lại Windows mà chỉ phải thực hiện tinh chỉnh vài thứ. Trên thực tế, những lỗi phát sinh trong quá trình khởi động Windows đều có thể được khắc phục dễ dàng. 
 
Tinh giảm các ứng dụng tự khởi động
 

Rất nhiều chương trình được nạp tự động khi Windows khởi động và hoạt động “ẩn” trong suốt quá trình hệ điều hành làm việc. Tất cả chương trình này đều chiếm bộ nhớ và những tài nguyên khác của máy, thậm chí có thể gây xung đột với một số chương trình khác.
 
Để liệt kê danh sách các chương trình khởi động cùng với Windows, bạn vào Start.Run, gõ vào msconfig và nhấn OK để mở cửa sổ System Configuration Utility. Do trong Windows 2000 không có tính năng này nên bạn cần dùng đến tiện ích bổ sung Startup Control Panel miễn phí của hãng Mike Lin (www.pcworld.com.vn, Download, ID: 46260). Trong giao diện System Configuration Utility, chọn nhãn Startup (hình 1), bỏ chọn chương trình mà bạn không muốn nạp trong quá trình khởi động. 
 
HĐH Windows 2000 không cần nạp một chương trình nào trong quá trình khởi động, còn Windows XP chỉ cần duy nhất một. Nếu không sử dụng Microsoft Messenger, hãy bỏ “msmsgs”. Tuy nhiên việc làm này có thể phát sinh vài trục trặc với Outlook, Internet Explorer hoặc các phần mềm khác của Microsoft.
 
Ngược lại, Windows 98 (hay Win Me) lại yêu cầu nạp một số chương trình trong quá trình khởi động hệ thống. Vì vậy, đừng bỏ những chương trình như LoadPowerProfile, SystemTray, ScanRegistry, PCHealth và TaskMonitor kể cả khi các tên này xuất hiện hai lần vì có thể chương trình được dùng cho một quá trình khác trong lúc khởi động Windows. Nếu bạn cần đến tính năng Scheduled Tasks của Windows thì đừng bỏ Scheduler Agent. Bạn có thể chọn Start.Program.Accessories.System Tools.Scheduler Task để xem những chương trình nào đang sử dụng tính năng này. Với Win Me, bạn nên nhớ giữ lại StateMgr.
 
Hãy giữ lại tất cả chương trình liên quan đến ứng dụng tường lửa (firewall) và chống virus để đảm bảo chúng luôn hoạt động bảo vệ hệ thống. Mặt khác, một số ứng dụng tự động đặt biểu tượng trên khay hệ thống để dễ dàng khởi động thay vì phải kích hoạt từ Start, việc này gây lãng phí tài nguyên hệ thống, do đó hãy loại bỏ chúng.
 
Đôi khi bạn phải cân nhắc: nếu một tiện ích giúp cải thiện Windows, nó đáng được nạp. Nhưng nếu hệ thống hoạt động không ổn định, hãy thử vô hiệu tiện ích đó – ít nhất là tạm thời – để tìm hiểu xem có phải là nguyên nhân hay không. 
 
Một số chương trình có khả năng xuất hiện lại trong danh sách tự khởi động dù bạn đã bỏ nó. Nguyên nhân là do những chương trình này có khả năng tự chỉnh sửa lại các thiết lập về mặc định (những phiên bản cũ của chương trình nghe nhạc Real Networks là một ví dụ điển hình). Để khắc phục tình trạng này, bạn hãy khởi động ứng dụng đó, kiểm tra các menu và bỏ tùy chọn “Load at startup”.
 
Trường hợp không tìm thấy tùy chọn này, hãy thử kiểm tra thêm thông tin tại trang web của nhà sản xuất hoặc liên hệ bộ phận hỗ trợ kỹ thuật. Nếu vẫn tiếp tục không có giải pháp để tắt tính năng này cũng như không có nhiều lý do để bạn sử dụng chương trình đó nữa, hãy gỡ bỏ chúng khỏi hệ thống.
 
Loại bỏ những ứng dụng không cần thiết
 

Những ứng dụng không dùng đến có thể làm xáo trộn và giảm hiệu suất của Windows. Hãy gỡ cài đặt (uninstall) các chương trình đó ra khỏi hệ thống càng sớm càng tốt, dù việc này không phải đơn giản.
 
Đa số các chương trình đều có sẵn thủ tục gỡ cài đặt nhưng không thể gỡ bỏ hoàn toàn mọi thứ đã cài vào hệ thống. Các nhà phát triển phần mềm đều muốn phần mềm của họ được sử dụng, vì vậy những thủ tục gỡ bỏ cài đặt thường được tạo một cách miễn cưỡng.

Dù vậy sử dụng thủ tục gỡ cài đặt có sẵn của chương trình vẫn là sự lựa chọn tốt nhất. Nếu không tìm thấy thủ tục đó, hãy chọn Start.Control Panel.Add or Remove Programs (trong Windows XP) hoặc Start.Settings.Control Panel.Add/Remove Programs (các phiên bản Windows khác). Tìm chương trình muốn gỡ bỏ trong danh sách Currently installed programs hoặc Install/Uninstall (trong Windows 98). Nhấn Add/Remove hoặc Change/Remove (hình 2) và thực hiện theo hướng dẫn.
 
Tuy nhiên, bạn vẫn chưa hoàn toàn gỡ bỏ chương trình khỏi hệ thống. Hãy mở cửa sổ System Configuration Utility để xem liệu tập tin tự khởi động của ứng dụng đó đã thật sự được xóa chưa? Nếu tập tin đó vẫn còn, bạn vô hiệu hóa chúng. Kế đến, mở cửa sổ Windows Explorer, tìm và xóa thư mục chứa ứng dụng đó trong “C:Program Files” (nếu ứng dụng được cài đặt vào thư mục này). Và nếu biểu tượng của ứng dụng trên vẫn còn trong trình đơn Start, nhấn phải chuột lên biểu tượng đó và chọn Delete. 
 
Để chỉ định lại chương trình dùng để mở các tập tin liên quan thay thế cho chương trình vừa bị gỡ bỏ, mở Windows Explorer, chọn Tools.Folder Options (trong Windows 98 là View.Folder Options), sau đó nhấn vào nhãn File Types. Trong mục Registered file types, kiểm tra phần mở rộng tập tin của chương trình đã gỡ bỏ. Nếu tìm thấy, nhấn Change và chọn chương trình thay thế để mở dạng tập tin đó. Ví dụ: nếu đã gỡ bỏ một phần mềm biên tập ảnh, bạn có thể chỉ định lại tiện ích Paint của Windows để mở những tập tin có phần mở rộng .bmp hoặc chọn Delete để yêu cầu Windows nhắc nhở người dùng chọn chương trình mở các tập tin định dạng này vào những lần sau.
 
Ngoài ra, bạn cũng cần xóa sạch những thông tin của chương trình này được lưu trong Windows Registry (xem mục “Dọn dẹp Registry”).
 
Phòng chống Spyware
 

Bạn nên thường xuyên kiểm tra các phần mềm gián điệp (spyware) nhiễm vào hệ thống, nhất là khi Windows hoạt động một cách khác thường.
 
Thực tế, không có một phần mềm nào thật sự hiệu quả vì thế bạn nên kết hợp sử dụng nhiều chương trình với nhau. Trong số những phần mềm miễn phí thì Ad-Aware (www.pcworld.com.vn, Download, ID: 42748) và Spybot Search & Destroy (www.pcworld.com.vn, Download, ID: 42746) được đánh giá có khả năng phát hiện và quét phần mềm gián điệp tốt nhất. Bạn nên tải về các bản cập nhật mới nhất trước khi tiến hành kiểm tra toàn bộ hệ thống.
 
Bạn cũng có thể tham khảo website SpywareGuide (), nơi cung cấp nhiều thông tin hữu ích với cơ sở dữ liệu hơn 800 phần mềm gián điệp hoặc đọc thêm các hướng dẫn để phát hiện và phòng chống phần mềm gián điệp tại find.pcworld.com/46320.
 
Cập nhật trình điều khiển
 

Một biện pháp hữu dụng để Windows luôn hoạt động suôn sẻ là thường xuyên kiểm tra và cập nhật các trình điều khiển thiết bị. Những phần mềm này sẽ giúp Windows làm việc tốt hơn với các thiết bị phần cứng trên hệ thống.
 
Nếu máy tính của bạn vẫn đang làm việc tốt thì không có lý do gì để cập nhật các trình điều khiển. Tuy nhiên nếu máy gặp trục trặc, việc này có thể giúp bạn khắc phục vấn đề. Trước hết, hãy mở cửa sổ Device Manager bằng cách nhấn phải chuột lên biểu tượng My Computer và chọn Properties. Tiếp đến trong Windows XP, bạn chọn nhãn Hardware và nhấn nút Device Manager (với Windows 98, chọn Device Manager).
 
Tìm các liệt kê được đánh dấu hỏi màu vàng hoặc dấu chấm than màu đỏ. Dấu hỏi thông báo cho bạn biết Windows đang sử dụng trình điều khiển cơ bản cho thiết bị đó thay vì sử dụng trình điều khiển chuyên biệt. Dấu chấm than thông báo thiết bị đó không còn hoạt động trong Windows. Thông thường, trình điều khiển của card đồ họa, card âm thanh và máy in cần được cập nhật thường xuyên trong khi trình điều khiển của những thiết bị hiển thị dưới các mục Computer, Disk drives, Floppy disk drives và Keyboards hiếm khi cần phải cập nhật.
 
Để cập nhật trình điều khiển, hãy nhấn đúp vào thiết bị tương ứng. Chọn Driver.Update Driver trong hộp thoại Properties. Tính năng Hardware Update Wizard sẽ tự động tìm kiếm và cập nhật nếu tìm thấy trình điều khiển thích hợp trên đĩa cứng hay website Windows Update của Microsoft. Nếu không tìm thấy trình điều khiển cần thiết, hãy thử tìm một phiên bản mới tại website của nhà sản xuất hoặc dùng các website tìm kiếm với từ khóa là tên đầy đủ của sản phẩm và thêm từ khóa “driver”. Khi tìm thấy bản cập nhật, bạn phải chắc chắn rằng nó tương thích với phiên bản Windows đang sử dụng. Tải trình điều khiển đó về máy và kích hoạt nó.
 
Cũng có thể việc cập nhật một trình điều khiển mới làm mọi thứ trở nên tồi tệ hơn. Tuy nhiên với Windows XP, bằng cách chọn Roll Back Driver từ nhãn Driver của hộp thoại Properties sẽ giúp bạn khôi phục lại trình điều khiển cũ. Trong trường hợp đang sử dụng Windows 98, Me và 2000, do không có tùy chọn trên nên bạn phải thay thế bằng trình điều khiển cơ bản cho đến khi nhà sản xuất cung cấp bản sửa lỗi mới.
 
Dọn dẹp Registry
 

Cứ mỗi lần cài đặt phần mềm, thay đổi thiết bị phần cứng hoặc tải xuống thứ gì đó từ Internet, bạn đều tác động đến cơ sở dữ liệu hệ thống điều khiển mọi hoạt động của Windows. Đó chính là Registry. Việc dọn dẹp Registry sẽ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động của hệ thống. Trước khi bắt đầu, bạn cần đảm bảo có thể phục hồi Registry trở lại trạng thái cũ nhằm đề phòng trường hợp xảy ra sai sót. Windows 98, Me, XP (ngoại trừ Windows 2000) đều có tính năng tự động sao lưu Registry tuy nhiên lại không có tính năng mở rộng như tự sao lưu trước khi người dùng thực hiện việc cài đặt hoặc thay đổi cấu hình máy. Với dữ liệu cá nhân, bạn có thể sao lưu vào một phân vùng đĩa cứng khác để đề phòng sự cố nhưng điều này không thể thực hiện với Registry. Nếu ổ cứng của bạn bị hỏng, việc phục hồi Registry cũng trở nên vô dụng với một phiên bản Windows hoàn toàn mới.
 
Trong Windows XP và Me, bạn có thể sử dụng tiện ích System Restore để sao lưu Registry bằng cách chọn Start.All Programs.Accessories.System Tools.System Restore.Create a restore point và thực hiện theo các hướng dẫn trên màn hình. Để sao lưu Registry trong Windows 98, bạn hãy nhấn Start.Run, gõ vào scanreg và nhấn OK. Nếu không có thông báo lỗi nào xuất hiện thì nhấn Yes và OK để tiếp tục.
 
Windows 2000 không được tích hợp tính năng sao lưu Registry, vì thế bạn phải sử dụng phần mềm của một hãng thứ ba như Emergency Recovery Utility NT, một tiện ích miễn phí của hãng Lars Hederer (www.pcworld.com.vn, Download, ID: 42636).
 
Thay vì sử dụng tiện ích chỉnh sửa Registry có sẵn của Windows, sẽ dễ dàng và an toàn hơn khi tinh chỉnh Registry với tiện ích Reg Organizer giá 30USD của hãng ChemTable Software (www.chemtable.com). Các khóa Registry được hiển thị trực quan, rõ ràng với những thông tin như loại tập tin, chương trình liên quan... Thậm chí bạn có thể tạo một danh sách những khóa Registry thường dùng và truy cập nhanh chóng chỉ bằng một thao tác nhấn chuột.
 
Công cụ Registry Cleanup của Reg Organizer sẽ tìm kiếm trong Registry và hiển thị tất cả thiết lập lỗi. Qua đó, bạn có thể tùy thích sửa lỗi hoặc xóa hẳn. Nếu vừa gỡ bỏ một phần mềm, bạn cần sử dụng tính năng Search and Replace để xóa sạch tất cả những liệt kê có chứa tên phần mềm.
 
Nếu đủ tự tin và kinh nghiệm, bạn có thể sử dụng công cụ chỉnh sửa Registry có sẵn trong Windows là Registry Editor./.
 
(PCWorld.com.vn)

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

Tra cứu Quikizi




Tin mới nhận